Designer Sheetal

दुसरं प्रेम!

2012-02-21T17:32:00.000+05:30

नुकताच valentines day येवून गेला. खूप दिवसांपासून ती वाट पाहत होती या दिवसाची. निदान आज तरी तो फोन करेल अशी वेडी आशा होती तिला... पण तो तर तिला कधीच विसरून गेला होता... तिला मात्र तीच पहिलं प्रेम विसरणं फार कठीण जात होतं.

असं म्हणतात कि आयुष्यात खरं प्रेम एकदाच होतं. पण तसं अजिबात नसत, मुळात प्रेम कधी खरं किवा खोटं नसतं. प्रेम हे नेहमीच खरं असतं मग ते पहिलं असो वा दुसरं. प्रेमात पडायला मर्यादा नसतात. काही वेळा असं होतं कि आपण चूकीच्या व्यक्तीच्या प्रेमात पडतो कालांतराने लक्षात येतं कि समोरची व्यक्ती आपल्या अजिबात योग्यतेची नाही. पण डोक्यात काही चुकीच्या कल्पना रुजलेल्या असतात... पहिलं प्रेम, प्रेम फक्त एकदाच होत वगैरे वगैरे. मग या दडपणाखाली नको असलेल्या नात्याचा एकतर स्वीकार केला जातो ज्याचे दूरगामी परिणाम भोगावे लागतात किव्वा प्रेमभंगाच्या धक्क्याने काहीजण आत्मघात करायलाही पुढे मागे पहात नाहीत.

जर पहिले प्रेम यशस्वी नाही झाले तर पुन्हा प्रेम करायचंच नाही असं म्हणण चूकीचं आहे. चूका प्रत्तेक गोष्टीत होतात भाजी घेताना नाही का एखादा टोम्याटो बाहेरून खूप छान रसरशीत दिसतो पण आतून किडलेला असतो. तेव्हा आपण ती भाजी खाणं सोडून देतो का? जोडीदार निवडतानाहि चूक होऊ शकते. आयुष्य कधीही कोणासाठी थांबत नसतं. मग स्वताचा अमूल्य वेळ अयोग्य व्यक्तीच्या विचारात का घालवा? जे प्रेम यातना देतं ते मूळी प्रेम नसतच. त्यासाठी स्वताच नुकसान करून घेण हा निव्वळ मूर्खपणा आहे. जर पहिलं प्रेम तुम्हाला यातना देवून गेलय तर नक्कीच विचार करा दुसऱ्या प्रेमाचा पण डोळसपणे.

मैत्री

2012-01-16T15:40:00.000+05:30

मैत्री असावी फुलांसारखी
काट्यांवर राहूनही सुगंध देणारी..

मैत्री असावी पाण्यासारखी
दुसऱ्याच्या रंगात सहज मिसळणारी..

मैत्री असावी इंद्रधनुष्यासारखी
आकाशात राहूनही जमिनीशी नाते जोडणारी..

मैत्री असावी वाऱ्यासारखी
दिसत नसली तरी अवतीभवती जाणवणारी..

मैत्री असावी लाटेसारखी
अवखळ पण सतत किनाऱ्याला सोबत करणारी..

मैत्री असावी काजव्यासारखी
अंधारातही प्रकाश देणारी..

मैत्री असावी झरयासारखी
अखंड वाहत राहणारी..

मैत्री नसावी काचेसारखी
ठेच लागताच विखरून जाणारी..

ती आई असते..

2011-12-20T12:51:00.005+05:30

तुमच्या अस्तित्वाचा जी भक्कम पाया असते,
ती आई असते..

सावली सारखी जी सतत तुमच्या पाठीशी असते,
ती आई असते..

स्वताची हौस मारून जी तुमची हौस पुरवते,
ती आई असते..

कुठलीही अपेक्षा न ठेवता जी तुम्हाला मदत करते,
ती आई असते..

दुखात तुम्हाला जी पहिली सोबत करते,
ती आई असते..

तुमच्या आनंदात जी स्वताचे सुख मानते,
ती आई असते..

तुमची प्रत्तेक चूक पोटात घालते,
ती आई असते..

ठेच लागल्यावर जी पहिली हाक असते,
ती आई असते..

चंदनासारखी झिजून तुम्हाला ताठ मानेने जगायला शिकवते,
ती आई असते..

तिचा आदर करा...
कारण बाजारात कदाचित नातेवाईक विकत मिळतीलही पण आई नाही.

Mad Angle

2011-12-13T17:54:00.002+05:30

त्याच्यासाठी आज खूप महत्वाचा दिवस होता. गोष्टच अशी होती. आज त्याच लग्न होतं! आईवडिलांचं घर सोडून आज तो सासरी जाणार होता. आई वडिलांचा एकुलता एक, लाडाकोडात वाढलेला.. त्याचं घर म्हणजे त्याचं विश्व होतं. त्याच विश्वाचा आज त्याला रामराम घ्यायचा होता. मनात विचारांचं काहूर माजलं होतं. आदल्या रात्री सामान pack करताना त्याला ब्रम्हांड आठवलं होतं. जितकं शक्य होतं ते सामान त्याने ब्यागेत भरून घेतलं होतं पण आठ्वणींच काय? त्या भिंती.. ज्यावर त्याने लहानपणी A B C D लिहिलं होतं, तो बेड जो फक्त त्याचा आणि त्याचाच होता, ती भिंतीवरची फोटोफ्रेम ज्यावर त्यांचा family photo होता आणि सगळ्यात महत्वाच म्हणजे त्याचे आई-बाबा. जे त्यासाठी दैवत होते. आज सगळच त्याला पारखं होणार होतं कारण आज त्याचं लग्न होतं आणि तो सासरी जाणार होता.

जुन्या आठवणी मनात दडवून नवीन आयुष्याची स्वप्नं घेवून त्याने सासरी गृहप्रवेश केला. एका नवख्या घराला त्याला आता आपलं घर मानायचं होतं. बायकोच्या आई वडिलांना प्रेमाने आई बाबा म्हणायचं होतं. काम तसं अवघडच होतं!

लग्नाचे नव्या नवलाईचे दिवस आता संपले होते आणि वास्तवाला सुरुवात झाली होती. हनिमून आटपून कालच ते आपल्या घरी आले होते. आज लग्नानंतर ऑफिसला जायचा त्याचा पहिला दिवस होता. याला ९ वाजेपर्यंत बिछान्यावर लोळायची सवय होती तर बायकोच्या घरी सगळे ५ वाजता उठून आपआपली कामं उरकत असत. तिथे आईने हातात चहाचा कप आणि पेपर दिल्याशिवाय याचा दिवस सुरु होत नसे. बायकोने याला आधीच क्लिअर केल होतं तुझ्यासारखेच मला २ हात आणि २ पाय आहेत, तुझ्यासारखी मीही ऑफिसला जाते तेव्हा तुझी कामं तू कर माझी मी करेन. बायको ५ वाजता उठली कि स्वताच सगळं आवरून याला ६ वाजता उठवत असे. तिथे सासर्यांनी सकाळी देवपूजेची जबाबदारी आपल्या लाडक्या जावयावर टाकली होती त्यांना म्हणे आता घरच्या जबाबदार्यांमधून निवृत्त व्हायचं होतं. सकाळी लवकर उठून देवपूजा आटपून ऑफिसला जाताना याची नुसती तारांबळ उडत होती. अचानक अंगावर पडलेल्या असंख्य बदलांनी तो पुरता भांबावला होता. एवढच नव्हे तर त्याचं सासर आणि माहेर यांच्या रहाण्या, वागण्या-बोलण्याच्या आणि जेवणाच्या सवयींमध्येहि बराच फरक होता. पावलोपावली त्याला त्याच्या घराची आणि आईची आठवण येत होती. पण त्याच सासरच आता त्याचं घर होत आणि नवीन बदलांची सवय करून घेण त्याला भाग होतं. त्याचं एकट्याचं जग आता एकट्याचं राहिलं नव्हतं तिथे आता बरीच गर्दी झाली होती, हव्या असलेल्या नात्याची आणि अंगावर पडलेल्या नात्यांची.

जेव्हा मुलीचं लग्न होतं, तेव्हा तिलाही या सगळ्या दिव्यातून जाव लागतं. पण तीच जाण हे सगळ्यांनीच गृहीत धरलेलं असतं. नवीन घर, नवीन माणसं, त्यांना असणार्या बर्यावाईट सवयी या सगळ्याशी तिला मिळतंजुळतं घ्यायच असतं. हल्लीची बहुतेक मुलं समंजस असत्तात, आपल्या बायकोची होणारी हि घालमेल त्यांना समजलेली असते म्हणूनच ते तिला नवीन घरी रुळायला सर्वोतोपरी मदत करतात. पण ज्यांना अजूनही हे उमगलेल नाही त्यांनी जरा स्वताला या Mad Angle मधून पाहून बघा.

त्यांच प्रेम

2011-12-13T16:08:00.007+05:30

प्रेम म्हणजे प्रेम असतं
त्याचं तिचं कधीच सेम नसतं

प्रेम म्हणजे तिच्यासाठी पूजा असते
त्याला मात्र प्रसादातच रस असतो

प्रेम म्हणजे तिच्यासाठी काळजी असते
त्याच्यासाठी मात्र ती डोकेदुखी असते

प्रेम शब्दात व्यक्त करायला तिला कधी जमतच नाही
नजरेतल्या भावना त्याला कधी दिसतच नाही

तिचं नटणं सजणं सगळं त्याच्यासाठीच असतं
तिला एक नजर पहायला त्याच्याकडे वेळच नसतो

प्रेम म्हणजे त्याच्यासाठी भेटवस्तू देणं असतं
तिच्यासाठी मात्र त्याचं जवळ असणंच पुरेसं असतं

प्रेम म्हणजे तिच्यासाठी पावसात चिंब भिजणं असतं
त्याच्यासाठी मात्र ते आजारपणाला आमंत्रण असतं

म्हणूनच म्हणते,
प्रेम म्हणजे प्रेम असतं
त्याचं तिचं कधीच सेम नसतं

कसं जगायचं?

2011-11-25T18:21:00.004+05:30

आयुष्य जगणं हि एक कला आहे,
कसं जगायचं हे ज्याचं त्याने ठरवायचं..

दुख सगळ्यांनाच असतात,
दुखाला हसत जगायचं कि दुखात पिचत जगायचं
हे ज्याचं त्याने ठरवायचं..

उद्याच्या चिंता सगळ्यांनाच असतात
पण उद्याची शाश्वती कोणालाच नसते,
उद्यासाठी आज मरायचं कि आजच्या दिवसात संपूर्ण आयुष्य जगायचं
हे ज्याचं त्याने ठरवायचं..

समाजात जर आपलं अस्तित्व टिकवायच असेल तर स्पर्धा अटळ आहे,
पण हि स्पर्धा दुसर्याशी आहे कि स्वताची स्वताशी
हे ज्याचं त्याने ठरवायचं..

समाज हा दुसर्याची निंदा करण्यासाठीच असतो,
कोणासाठी जगायचं? स्वतासाठी कि समाजासाठी
हे ज्याचं त्याने ठरवायचं..

आयुष्यात सुखाचेही चार क्षण येतात,
टिचभर सुखात सुख मानायचं कि सुख वाटून वाढवायचं
हे ज्याचं त्याने ठरवायचं..

कोणाच्यातरी आदर्शांवर जगायचं कि स्वताचा आदर्श सोडून जायचं
हे ज्याचं त्याने ठरवायचं..

प्रत्तेक सामान्य माणसात काहीतरी असामान्य गोष्ट असतेच,
सामान्य म्हणून जगायचं कि असामान्य म्हणून
हे ज्याचं त्याने ठरवायचं..

जगण्यासाठी किडे-मुंग्याही जगतात हो
सावज म्हणून जगायचं कि शिकारी म्हणून
हे ज्याचं त्याने ठरवायचं..

शीतल

देवांचा बाजार!

2011-11-23T18:28:00.011+05:30

आज सकाळी सकाळी mailbox मध्ये साईबाबा अवतरले होते. शिर्डी पाहिली नसल्यामुळे मोठ्या कुतूहलाने मी ते इमेल उघडलं. छे!!!!! साईबाबा होते कुठे त्यात? सोन्या-चांदीचं प्रदर्शन होतं ते. अन त्या प्रदर्शनात केविलवाणी दिसणारी ती उत्सवमूर्ती जीला करोडो रुपयांचे सोन्याचे हार घातले होते. ज्या साईबाबांनी आपले जीवन लोकांच्या सेवेसाठी वेचले जे कायम फकिरासारखे राहिले त्यांना सोन्या-चांदीच अप्रूप ते काय असणार? ते जर आज असते तर त्यांनी नक्कीच हे सगळं गरीब लोकांमध्ये वाटून टाकलं असतं. सोनं चांदी देणाऱ्या आणि घेणार्यांना साईबाबा अजून कळलेच नाही हे साईबाबांचं दुर्दैव! नाही का?

आजकाल देवस्थान हि फक्त श्रद्धास्थान राहिली नसून पैसे कमवायची नवीन साधनं बनली आहेत. या मे मध्ये आम्ही गोव्याला शांतादुर्गाला गेलो होतो. आम्ही घरून साग्रसंगीत साडी चोळीची ओटी घेतली होती. तिथे गेल्यावर पुजार्याने सांगितलं ५ नारळाचं तोरण द्यावं लागेल त्याचे पैसे counter वर भरून या. मंदिरा पासून नारळाचे stalls खूप दूर होते हे जेव्हा आम्ही पुजार्याच्या निदर्शनास आणून दिले तेव्हा त्याने तिथे असलेले लोकांचे आलेले नारळ एकत्र करून ओटीचा कार्यक्रम आटपला.

परवाच लोणावळ्याला आमची कुलदेवता श्री एकविरा देवीच्या दर्शनाला आम्ही गेलो होतो. नेहेमी प्रमाणे आम्ही घरूनच ओटीच सामान घेतलं होतं. साडी देताना आम्ही पुजार्याला सांगितलं कि साडी उघडून फक्त देवीच्या अंगाला लावा त्यावर त्यांचं नेहेमीच उत्तर मिळालं आजची पूजा झालेली आहे साडी उद्या नेसवू. अर्थात ते उद्या साडी नेसवतात कि नाही ते देवालाच माहित. ओटी भरून झाल्यावर अभिषेकासाठी ताटात १०० रुपये टाका म्हणून सांगयला तो विसरला नाही. वर्षातून एकदा देव दर्शनाला जाणार मग देवासाठी का हाथ आखडता घ्या या विचाराने आम्ही त्यात पैसे ठेवले. याच भाविकांच्या श्रद्धेचा (खरतर अंधश्रद्धेचा) हि लोकं फायदा उठवतात. देवासाठी खर्च करताना लोक मागेपुढे पाहत नाहीत हे त्यांना पक्क समजून चुकलेलं आहे. आणि हीच भाविकांची श्रद्धा encash करायचा हा नवीन बिझनेस सुरु झालेला आहे. बर एवढं करून जर हि संस्थान भाविकांसाठी योग्य त्या सोयीसुविधा पुरवत असतील तर गोष्ट वेगळी होती. मराठी लोकांची देवळ आणि तिथली स्वच्छता हा एक स्वतंत्र लिखाणाचा विषय आहे.

कोल्हापूरचं महालक्ष्मी मंदिर हे एक प्राचीन मंदिरांपैकी एक आहे. प्रचंड संख्येने इथे लोक येत असतात अर्थात या देवस्थानाच उत्पन्न हि उत्तम असणार बालाजीच्या धर्तीवर उत्तम मंदिराचा जीर्णोद्दार होऊ शकतो पण इथेही स्वच्छता आणि नियोजनाची वानवा आहे.

मुंबईतल्या देवळांची परिस्थिती फारशी वेगळी नाही. सिटीलाईटच शीतलादेवी मंदिर. इथे एकदा देवीची माझ्या बहिणीने साडीने ओटी भरली होती. ओटी भरून झाल्यावर पुजार्याने साडी counter वर जमा करायला सांगितली. तिने ती साडी counter वर जमा केली तिला त्या साडीच्या किमतीची पावती दिली गेली आणि तिच्या समोरच त्यांनी ती साडी विकायला ठेवली.

तात्पर्य (अनुभवाने आलेले शहाणपण): तुमच्या श्रद्धेला देवळात काडीचेही मोल नसते. या पुढे कुठल्याही देवळात जाताना सव्वा रुपया पेटीत टाकून योग्य ती मदत गरजू व्यक्तीला करावी.

दिवाळी पहाट: काल आणि आज

2011-10-18T18:31:00.014+05:30

हल्लीच वाचनात एक कविता आली "आता दिवाळी पहाट पूर्वी सारखी रंगत नाही". खरच दिवाळी पहाट आता पूर्वी सारखी रंगत नाही. कितीही ओढून ताणून तो माहोल क्रिएट करायचा प्रयत्न केला तरी ती मजा आता नाही.... तसं बघायला गेलं तर पूर्वी पेक्षा झगमगाटाची, साज-सजावटीची साधनं जरी वाढली असली तरी त्या साधेपणामध्ये जी पारंपारिकता ठासून भरली होती ती आता नाही.

पूर्वी दिवाळीच्या पहिल्या दिवशी पहिलं कोण उठणार यावरून आम्हा लहान मुलांमध्ये स्पर्धा लागलेली असायची. जो पहिला उठणार तो दुसऱ्याच्या दारात फटाक्याची माळ लावणार. पहाट उगवायची ती आमच्या दारात लावलेल्या फटाक्यांच्या आवाजानेच. बाहेर मिट्ट काळोख असायचा पण अक्खी गल्ली कंदिलाच्या प्रकाशात न्हाहून निघालेली असायची. दिवाळीची खरी मजा असायची ती सकाळी सकळी नवीन कपडे घालण्यात. तेव्हा फक्त वाढदिवस, दिवाळी, गणपतीलाच कपड्यांची खरेदी केली जायची. आता दर वीकेंडला Shopping केली जाते, कपड्यांची गरज असली नसली तरी.

आता दिवाळी म्हणजे एक event असतो. ज्यात फक्त presentation महत्वाच असतं, खरी दिवाळी तर त्यातून कधीच हद्दपार झालेली असते. आता दिवाळी म्हणजे महागडे कपडे, विकतचा low-cal फराळ, घराचा makeover, e -ग्रीटींग्स, कर्णकर्कश आवाजाचे फटाके आणि प्रदूषण. पूर्वी घरोघरी टेलिफोनसुद्धा क्वचितच असायचे त्यामुळे दिवाळीच्या शुभेच्छा देण्यासाठी ग्रीटींग्स हा एकमेव पर्याय असायचा. मग आठवडा भर आधी आईच्या शिव्या खावून ग्रीटींग्स पोस्ट केली जायची. पूर्वी लोकं एकमेकांना भेटल्यावर Happy Diwali विश केल्याचं माझ्या पाहण्यात नाही त्या ऐवजी लोकं फराळासाठी घरी येण्याचं अगत्याच आमंत्रण द्यायची.

घरच्या बायका जेव्हा फराळ करण्यात गुंतलेल्या असायच्या तेव्हा घरचे पुरुष कंदील बनवायच्या कामात मग्न असायचे. विकतचे कंदील आणणारी माणसं तेव्हा खूप कमी होती. घरचे तर घरचे प्रत्तेक गल्लीचा तेव्हा एक वेगळा मोठा कंदील असायचा. पूर्वी फराळ करणं हा एक सार्वजनिक event असायचा. चकलीचा साचा ते शंकरपाळीच चिरणं यांना तर ड्यूट्या लागलेल्या असायच्या. २/४ जणांचे पोळपाट लाटणं, साचे एकत्र करून शेजारच्या काक्या, माम्यांना मदतीला बोलावून प्रत्येकाचा फराळ तयार व्हायचा. कोणाचा फराळ किती चांगला झालाय कि किती बिघडलाय हे दिवाळीच्या आधीच सगळ्यांना माहित असायचं.

आता, दिवाळीच्या पहाटे ५ वाजता mobile वर अलार्म वाजतो. मी ताडकन उठून बसते. बाबा ओरडतात शीतल ती कटकट बंद कर येवढ्या लवकर उठून काय करणार आहेस? माझ्यात दिवाळी संचारलेली असते. मी पटकन उठून बाहेरचा कंदील आणि तोरणं ON करते. बाहेर बर्यापैकी उजेड पडलेला असतो. १-२ जणांचेच कंदील बाहेर मिणमिणत असतात. कपाटात ठेवलेलं उटन बाहेर काढते (आजकाल ते आणायला लागत नाही १२ महिने ते कपाटात पडलेलं असतं. natural scrubber आहे ते याचा हल्लीच साक्षात्कार झालाय त्यामुळे ते वरचेवर वापरलं जातं). घर स्वच्छ आवरून मी खिडक्यांवर व घरात tea lights लावते (मेणाचे दिवे हो तेलाचे कुठे वापरतात आता). पहाटेच्या काळोखात घरभर लुकलुकणारे दिवे, खिडकीतला कंदील आणि तोरणांची रोषणाई, उदबत्त्यांचा सुवास आणि सनईचे मंद सूर वातावरणात इतकी प्रसन्नता आणतात कि ज्या दिवाळी पहाटसाठी १५ दिवस मेहेनत घेतलेली असते त्याचं चीज झालेलं असतं.

आजची दिवाळी कितीही हाय-टेक असली तरी त्याला जुन्या मातीच्या पणत्यांची, गेरू ने सारवलेल्या जमिनीची आणि टिपक्यांच्या रांगोळीची सर नाही...

गणपतींचे काही नवीन प्रकार

2011-09-08T12:43:00.009+05:30

वेळ बदलली काळ बदलला तसे गणेशोत्सवाचे स्वरूपही बदलले. १० वर्षांपूर्वीचे गणपती आणि आताचे गणपती यांच्यात जमीन आसमानाचा फरक आहे. अर्थात गणपती नाही बदलले माणसं मात्र बदलली. माणसांनी गणेशोत्सवाचं स्वरूपही बदललं. पूर्वी दूरवर एखाद्या गल्लीत सार्वजनिक गणपती असायचा. आजकाल गल्लोगल्ली असतात. घरगुती गणपतीही आजच्या एवढे नक्कीच नव्हते. माझ्या पाहण्यात आलेले हे काही गणपतीचे विशेष प्रकार:

१. पारंपारिक गणपती:
वंश-परंपरेनुसार चालत आलेला हा गणपतीचा प्रकार. यामध्ये वडलोपार्जित गणपती पूजला जातो. इथे सजावटीला विशेष महत्व दिलं जात नाही मात्र गणपती घरी असेपर्यंत त्याची पूजाअर्चा विधिवत कशी होईल यावर जास्त भर दिला जातो. प्रसाद म्हणून जास्तीत जास्त लोक जेवून किवा तृप्त होवून कसे जातील यावर विशेष लक्ष दिलं जातं.

२. पारंपारिक गणपती मध्यमवर्गीयांचे:
यामध्ये सजावटीला विशेष महत्व दिलं जात. थर्माकोल, लाईट्स, फुलं decoration साठी वापरली जातात. पूजा १००% विधीवतच झाली पाहिजे असा यांचा अट्टाहास नसतो. आपल्याला जमेल, वेळ मिळेल तशी पूजा-अर्चा पाहिली जाते. घरी आलेल्या पाहुण्यांचे चहा, सरबत, चिवडा, लाडू वा इतर फराळ देवून आदरातिथ्य केले जाते.

३. पारंपारिक गणपती श्रीमंतांचे:
यामध्येही सजावटीला विशेष महत्व दिलं जात. गणपतीचा नुसता मखरच नाही तर गणपती ठेवायची पूर्ण खोलीच सजवली जाते. सिल्कचे पडदे, महागडी फुलं(लिलीअम्स, कार्नेशंस), उंची अगरबत्या किवा सुवासाची मशीन, चांदीचा पाट किवा चौरंग, चांदी व सोन्याची पूजेची भांडी आदींनी श्रींची शोभा वाढवली जाते.

गणपतीचे दागिनेही विशेष करून सोन्याचांदीचे असतात. गणपतीच्या हातातील मोदकही सोन्याचा किवा चांदीचा असतो. (लोकं कितीही श्रीमंत झाली तरी सोन्याचांदीचा भात जेवू शकत नाही तर गणपती सोन्याचांदीचे मोदक कसे खावू शकतात ते देवच जाणे!)

यांच्याकडे फारसे पाहुणे येत नाहीत. जे येतात ते appointment घेवून येतात. उंची पक्वानांचा देवाला नैवेद्य दाखवला जातो मात्र तो घरातल्यानपुरताच असतो. बाहेरच्या लोकांना इथे तीर्थप्रसादा व्यतिरिक्त काही मिळत नाही. पहिल्या दिवशी गणपतीची विशेष देखभाल केली जाते दुसरया दिवशी पासून घरातली बिझी माणसे आपआपल्या कामाला गेल्यावर गणपती AC Hall मध्ये एकटाच असतो.

४. नवसाचे गणपती:
हे गणपती वडलोपार्जित आणलेले नसून नवस पूर्ण झाल्यावर किवा मनातील एखादी इच्छा पूर्ण व्हावी म्हणून आणले जातात. हे साधारण मर्यादित कालावधीसाठी आणले जातात. याचे स्वरूप वरील पैकी कुठलेही एक असू शकते.

५. नवसाला पावणारे गणपती:
हे गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांमध्ये पहायला मिळतात. हे काही लोकांच्या नवसाला पावतात. विशेष म्हणजे यातील काही लोकांच्या घरीही गणपती येतात, काही लोकं रोज घरी देव्हारयातील
गणपतीला पूजतात पण बाहेरचेच गणपती यांना पावतात. इथे सजावट आणि publicity ला भरपूर महत्व असतं. गणेश चतुर्थीच्या आधी लोकांच्या अगोदर media ला याचं दर्शन दिलं जातं आणि marketing केलं जातं. हि पावणारी मंडळ गणपतीसाठी खर्च करताना अजिबात मागे पुढे पहात नाहीत. पावलेली लोकंही मग सढळ हस्ते गणपतीच्या चरणी आपल्याला जमेल तितकी संपत्ती अर्पण करतात. हीच संपत्ती पुढे जनहितासाठी वापरली जाते(?)

६. हौस म्हणून आणलेले गणपती:
हा हल्ली या ४/५ वर्षांमध्ये सुरु झालेला प्रकार आहे. या प्रकाराची उत्पत्ती "आमच्या घरी गणपती असते तर कित्ती छान झालं असतं" या लोकांच्या हौसेतून झाली. त्या नुसार ज्याला आवडेल तो आजकाल गणपती आणू शकतो. अगदी २ सख्ख्या भावांच्या घरीही २ वेगळे गणपती असू शकतात.

७. हाय-टेक गणपती:
हे प्रकार मुख्यतः NRI लोकांकडे आढळतात. परदेशात पुजारी मिळणं कठीण असल्यामुळे गणपतीची पूजा वेबकॅम द्वारे किवा पूजेची CD लावून केली जाते. हे गणपती जास्ती करून दीड दिवसाचे असतात.

टीप: वरील लेखात कुणाच्याही भावना दुखवण्याचा हेतू नाही. हे फक्त माझं observation आहे आणि ते माझ्यापुरतच मर्यादित आहे.

ऋषीची भाजी

2011-08-26T13:18:00.009+05:30

अहो असे दचकू नका! मी काही इथे ऋषीच्या भाजीची रेसिपी पोस्ट करत नाहीय. नुकताच ऋषीपंचमीचा लेख वाचनात आला आणि ऋषीच्या भाजीची आठवण झाली. तसं ऋषीची भाजी करणं येरागबाळ्याच काम नाही. जे करत असतील त्यांना नक्कीच पटेल. बर्याच जणांना कदाचित माहितही नसेल ऋषीची भाजी म्हणजे काय?

ब्रम्हदेवाने जेव्हा सृष्टीची निर्मिती केली तेव्हा त्यांनी ७ ऋषी निर्माण केले वसिष्ठ, कश्यप, अत्री, भारद्वाज, विश्वामित्र, गौतम आणि जमदग्नी. यांनाच सप्तर्षी म्हणून ओळखलं जात. यांच्यापासूनच पुढील पिढीची निर्मिती झाली. आपल्या घराण्याचे गोत्र सांगताना आपण ज्यांच नाव घेतो ते हेच आपल्या घराण्याचे मूळ पुरुष. ऋषीपंचमीच्या दिवशी याच ऋषींच स्मरण केलं जात. या दिवशी स्वकष्टाने निर्माण केलेलं म्हणजेच शेतीसाठी बैलांचा वापर न करता तयार झालेलं अन्न जसं कंदमूळ, रानपाला शिजवला जातो. त्यालाच ऋषीची भाजी असं म्हणतात.

माझी ऋषीच्या भाजीशी ओळख झाली ती माझ्या आजीमुळे. भले घरी गणपती बसत नसले तरी ती भलं मोठं पातेलं भरून ऋषीची भाजी करायची. मग सगळ्या शेजाऱ्या-पाजाऱ्याना आणि आपल्या लेकींना ती भाजी पोहोचती करायची हा तीचा दरवर्षीचा परिपाठ असायचा. लहानपणी या भाजीची विशेष आवड नव्हती पण त्यातली कणसं आणि शेंगदाणे शोधून खाण हे माझ्या आवडीचं काम होतं. हळूहळू त्या भाजीचं महत्व कळायला लागलं आणि ती माझी कधी फेव्हरेट बनून गेली हे कळलच नाही. आता आजी नाही राहिली पण माझी आई उत्तम ऋषीची भाजी करते अगदी आजी करायची तशीच.

ऋषीपंचमीच्या दिवशी ऋषीची भाजी आणण हे अगदी माझं आवडीचं काम. यासाठी आईला लागणाऱ्या भाज्या म्हणजे भोपळा, पडवळ, कारली, काकडी, हिरवे वाटणे, ओले शेंगदाणे, भेंडी, सुरण, लाल माठाचे दांडे, लाल माठ, हिरवा माठ आणि शेवटच आणि सगळ्यात महत्वाच म्हणजे अंबाडी. सकाळी ११ वाजेपर्यंत दादर मार्केटला (पणशीकरच्या दारात ज्या वसईवाल्या बसतात) पोहोचलात तर सगळ्या भाज्या व्यवस्थित पदरात पडतात नाही तर पालेभाज्या संपलेल्या असतात. एरवी कोणीही ढुंकूनही न पाहणाऱ्या भाज्यांना त्या दिवशी सॉलिड भाव चढलेला असतो. लाल माठाचे जाडे-जाडे दांडे निवडायला तर बायकांमध्ये चुरस लागलेली असते. काही ठिकाणी सर्व भाज्या चिरलेल्या एकत्रित मिळतात, काम लवकर आटपायचा हा जरी उत्तम पर्याय असला तरी त्यात ती घरी भाज्या आणून सगळ्यांनी मिळून साफ करायची, चिरायची जी काही लगबग असते ती मजा चिरलेल्या भाज्यांमध्ये कुठे? नेहेमी प्रमाणे मी घरातून पिशवी घेवून जायला विसरलेली असते. मग त्या वेगवेगळ्या प्रकारच्या भाज्यांच्या हजार छोट्या छोट्या पिशव्या सांभाळताना जीव मेताकुटीला येतो. त्यात मक्याच्या कणसांच(तीही २ प्रकारची आईसाठी सफेद कणसं आणि आमच्यासाठी sweet corns) आणि माठाच्या दांड्यांच ओझंच अधिक असतं. एकदा का सगळ्या भाज्या मिळाल्या कि दोन्ही हातांची कसरत करत त्या taxi मध्ये टाकल्या कि अर्ध काम फत्ते झालेलं असतं.

मग आम्ही सगळे मिळून ती भाजी निवडतो. आई कापून-चिरून कधी एकदा ती भाजी शिजायला टाकते आणि त्यातली कणसं कधी एकदाची शिजतात असं होतं मला. पहिल्यांदा घरात मी एकटीच लहान होती आता sis च्या २ लहान मुलांची competition असते मला कणीस खायला. पोट्टी खाण्याच्या बाबतीत अगदी माझ्यावर गेलीत किंबहुना माझ्या २ पावलं पुढेच. आता पूर्वी सारखी ८०% कणसं माझ्या वाट्याला येत नाहीत. असो, पण त्यांना आतापासून अशा भाज्या खायला आवडतात हे ही नसे थोडके. Credit goes to my mom...she is the Best!

एकंदर काय तर आई आणि मी आम्ही दोघींनी मिळून ऋषीची भाजी करायचा जो घाट घातलेला असतो तो आम्ही दोघीही पुरेपूर enjoy करतो.

प्रेम आंधळच असतं!

2011-08-19T13:27:00.001+05:30

लोकं लग्न करताना विचार का नाही करत. कोणाशीही करून मोकळे होतात. तो जोडीदार आपल्याला, आपल्या family मध्ये सूट होतो कि नाही याचा विचार न करता कशी कोणाच्याही गळ्यात माळ घालू शकतात? इतकं कसं प्रेम आंधळ असू शकतं? हिंदू मुसलमानाशी, गोरी व्यक्ती काळ्या व्यक्तीशी, सुंदर व्यक्ती कुरूप व्यक्तीशी कशी लग्न करू शकते? प्रेमात माणूस आपली अक्कल गहाण टाकतो का? नाही प्रेम बीम हे सगळे मनाचे खेळ आहेत, आपण प्रेम करताना डोळे टक्क उघडे ठेवूनच करायचं. तीने मनाशी ठरवून टाकलं.

तिचा तो मोठ्या पगाराचा पहिलाच job होता. तिला करियर मध्ये आधी स्वताला सेटल करायचे होते लग्न, प्रेम वगैरे तर खूपच लांबची गोष्ट होती. ऑफिस मधली लोकं खूपच छान होती. ऑफिस छोटं असल्यामुळे सगळे एकमेकांना चांगले ओळखत होते. त्यांचा जणू एक छोटासा परिवारच बनला होता.

आणि एक दिवस त्यांच्या परिवारात तो आला...

दिसायला सुंदर, सगळ्यांमध्ये छान मिसळणारा तो...
त्याची अन तिची खूप छान मैत्री झाली. दोघे एकमेकांसाठी जेवायला थांबायचे एकत्र बाहेर पडायचे. त्यानेच तिला मेसेंजर कसा वापरायचा ते शिकवलं आणि install हि करून दिला. मग काय एकांतात बोलायला स्थळ काळ कशाला हवं? login केलं कि झालं.
chatting मध्ये त्यांचा पूर्ण दिवस जायचा. बर बोलून बोलून ते बोलायचे काय तर चक्क भांडायचे ते हि शुल्लक शुल्लक गोष्टींवरून. त्यांच्या रहाणीमानात आणि संस्कारांत जमीन आसमानाचा फरक होता, तरीही ते एकमेकांचे बेस्ट फ्रेंड्स होते.

दिड वर्ष लोटली होती त्यांची मैत्री होवून. प्रत्तेक गोष्टीला अंत असतो आणि या गोष्टीलाही होता. त्याला दुसरी नोकरी मिळाली होती मोठ्या कंपनीत आणि तीही मुंबई बाहेर. तीने खूप प्रयत्न केला त्याला थांबवायचा पण त्याचं जाणं अटळ होतं. त्याच्या फेअरवेलच्या आदल्या दिवशी तीने शेवटचं त्याला डोळ्यात साठवून घेतलं होतं. त्याच्या फेअरवेलला कशी येणार होती ती?

तिथे गेल्यावरही तो दिवसभर online असायचा. त्यामुळे त्याची कमी तिला विशेष जाणवत नव्हती. आतापर्यंत दोघांनाही समजलं होतं कि ते एकमेकांच्या प्रेमात पडलेयत. पण दोघेही एकमेकांना विचारत नव्हते याबद्दल. त्याला कारणही तसच होतं.

तो मुसलमान होता आणि ती ब्राह्मण.

नाही नाही म्हणता practical विचारांची ती जी डोळे उघडे ठेवून प्रेमात पडणार होती ती एका अशा व्यक्तीच्या प्रेमात पडली होती ज्याच्याशी लग्न करणं तिच्यासाठी अशक्यच नाहीतर कल्पनेच्या पलीकडलं होतं.

प्रेमाने पुन्हा एकदा आपली कामगिरी चोख बजावली होती!

"मोहाब्बत किसी ऐसे शक्स कि तलाश नही करती जीसके साथ रहा जाए,
मोहाब्बत ऐसे शक्स कि तलाश करती है जिसके बगैर न रहा जाए"

ऋण गाण्याचे

2011-08-19T13:21:00.001+05:30

काही वर्षांपूर्वी लोकसत्ताने एक निबंध स्पर्धा आयोजित केली होती. "ऋण गाण्याचे" हा निबंधाचा विषय होता. एखाद्या गाण्याने आपल्या आयुष्यात काहीतरी चांगला बदल झाला असेल तर त्या विषयीचा आपला अनुभव त्यात लिहायचा होता. विषय खरच खूप छान आणि वेगळा होता. मलाही माझा अनुभव त्यात मांडायचा होता पण काही कारणांमुळे (माझ्या आळशीपणामुळे) ते राहून गेलं.

मी तेव्हा SSC ला होते. फारशी स्कॉलर नव्हते पण ७०/७२% पर्यंत नक्कीच मजल मारायची. अन त्यात क्लास-बीस ला जाणं मला आवडायचं नाही. स्वताचा अभ्यास स्वतः करायचा. Final exam चे दिवस जवळ आले होते अन इतर मुलांप्रमाणे माझीही धडधड वाढायला लागली होती. एक तर बोर्डाची exam त्यात स्वताची शाळा सोडून दुसरीकडे जाउन पेपर लिहायचं टेन्शन. आजूबाजूच्या लोकांनी काहीतरी मोठा भयंकर इवेंट असल्या सारखी केलेली वातावरण निर्मिती त्यामुळे सॉलिड टेन्शन आलं होतं. नशीब त्यातल्या त्यात शाळा(सेंटर) तरी जवळ आणि चांगली आली होती.

शेवटी तो दिवस उगवला ज्या दिवशी माझा पहिला पेपर होता. रात्री तर झोप आलीच नाही. घरच्यांच्या आणि देवाच्या पाया पडून मी परीक्षेला निघाले. एकटी कसली जातेय? सहकुटुंब. बिग इव्हेंट होता बॉस एकटं जाउन कसं चालेल? हातपाय चांगलेच कापत होते. जेव्हा Examination Hall मध्ये जायची वेळ आली तेव्हा माझ्या आई बाबांची "कन्या सासुराशी जाये" अशी परिस्थिति, तर मला लहान मुलं पहिल्यांदाच आईचा हात सोडून शाळेत जातात तसं झालं होतं.

Examination Hall मध्ये बरीच नवीन मुलं होती, माझ्या वर्गातल्या जेमतेम दोघी तिघी होत्या. नवीन शाळा, नवीन क्लासरूम काही केल्या मन शांतच होत नव्हतं. शेवटची बेल झाली तशी examiner पेपर घेवून वर्गात आली. प्रार्थनेची वेळ झाली आणि...

"इतनी शक्ती हमे दे ना दाता मन का विश्वास कमजोर होना
हम चाले नेक रस्तेपे हमसे भूलकर भी कोई भूल हो ना"

केवढी विलक्षण ताकद होती त्या शब्दांमध्ये. माझं टेन्शन कुठल्या कुठे विरघळून गेलं. मन आता शांत झालं होतं आणि पेपर कसा हि येवो त्याला उभं आडवं फाडून खायला मी सज्ज झाले होते. दर दिवशी त्या शाळेत नवीन प्रार्थना व्ह्यायच्या जशा "हमको मनकी शक्ती देना" वगैरे पण पहिल्या दिवशीच्या प्रार्थनेने जी positive energy दिली होती ती मला अजूनही पुरतेय. आजही काही प्रॉब्लेम्स असतील तेव्हा मी ते गाणं आठवते.

माहित नाही त्या दिवशी जर ती प्रार्थना नसती तर काय झालं असत पण एक मात्र नक्की कि शब्दांमध्ये आणि गाण्यामध्ये नक्कीच प्रचंड ताकद असते तुम्हाला बदलायची.

आरक्षित सीट

2011-08-19T13:20:00.001+05:30

आरक्षण हा आपल्या देशातला किती कळीचा मुद्दा आहे हे मला हल्लीच BEST मधे आलेल्या अनुभवावरून कळल. तरी बरं BEST ने बरयापैकी सीट्स आरक्षित ठेवल्या आहेत महिलांसाठी, ज्येष्ठ नागरिकांसाठी आणि अपंगांसाठी. जर प्रत्येकजण आप आपली जबाबदारी समजुन वागला तर आरक्षणाची गरजच नव्हती.

असो, तर त्यादिवशी बस नेहमी प्रमाणे बर्यापैकी भरली होती. बसायला जागा नव्हती आणि standing बरच होतं. एवढ्यात पुढच्या साइडला जिथे अपन्गांची सीट असते तेथून भांडणाचा आवाज यायला सुरुवात झाली. त्या अपन्गांच्या आरक्षित सीट वर एक ज्येष्ठ नागरिक, एक अपंग व्यक्ति बसले होते अन पुढल्या स्टॉप वर एक अंध व्यक्ति चढली. त्यावरून त्यांच्यात वाद सुरु झाला की त्या अंध व्यक्तीला बसायला द्यायला सीट वरून उठणार कोण? खरं पहायला गेलं तर जे स्वताला ज्येष्ठ नागरिक म्हणवत होते ते सदगृहस्थ बर्यापैकी हट्टे कट्टे होते आणि सहज उभे राहू शकत होते, निव्वळ त्यांच्याकडे ज्येष्ठ नागरिकत्वाच आयकार्ड होतं म्हणून त्याना तिथून उठायचं नव्हतं. शेवटी कोणीच तिथून उठलं नाही आणि बाजुच्या सीट वरच्या एका युवकाने त्या अंध व्यक्तीला बसायला जागा दिली. कोण बरोबर किव्वा कोण वाईट याचा उहापोह मला करायचा नाही पण माणसाने थोडा प्रसंगावधान राखून व थोड्या माणुसकीने वागले तर ते आपले व इतरांचे आयुष्यही सुकर करू शकतात. समाजात अशाच काही द्रुष्ट प्रवृत्ति असतात म्हणूनच लहानसहान गोष्टींमध्ये आरक्षणाची गरज भासते आणि आरक्षणाचा टक्का वाढत जातो जसा बसमध्ये पूर्वी २ लेडिज सीट्स होत्या आता ६ आहेत. लहान मुलांना, ज्येष्ठ नागरिकांना, गरोदर स्त्रियांना बसायला देणं हा तर खरा कॉमन सेन्स आहे त्यासाठी कुठल्याही आरक्षणाची काय गरज आहे? हा तर खरा अलिखित नियम हवा.

असाच एक प्रसंग बस मधला

सकाळची वेळ होती. मी ऑफिसला निघाले होते, बसला फारशी गर्दी नव्हती. मला छान पैकी विंडो सीटही मिळाली होती. माझ्या बाजूला एक मुलगी बसली होती ती सिटीलाईटला उतरली अन तिथेच एक सदगृहस्थ चढले जे माझ्या बाजूला येवून बसले. काहीकाही लोकाना पसरून बसायची जाम वाईट्ट सवय असते. आपल्या बाजूला कुणीतरी बसलय याची शुद्धच नसते त्यांना. तर ते गृहस्थ आल्याआल्या भलतेच ऐसपैस बसले. मी थोडा वेळ वाट पाहीली की ते हातपाय आवरून बसतील पण व्यर्थ. मग मी त्यांना जरा त्रासिक मुद्रेनेच सांगितल की जरा सरकून बसा तुमचा हात लागतोय मला त्यावर तो माणूस माझ्यावरच ओरडला तुम्हाला जर त्रास होत असेल तर लेडिज सीटवर जाउन बसा.

किती स्वार्थी माणसं असतात जगात! मला गरज म्हणून मी लेडिज सीट वर जाउन बसायचं पण हा माणूस स्वताच वर्तन सुधारणार नाही. अशा समाजकंटकान्मुळेच आपल्या समाजाला आरक्षणा सारख्या कुबड्यांची गरज लागते. त्यावरही या लोकांची वर भुवई असते की यांना एवढ्या आरक्षणाची गरज काय? प्रश्नही त्यांनीच निर्माण केलेले अन त्यावर उत्तरही तेच. स्वताला सुधारा म्हणजे समाज आपोआप सुधारेल.

गणपतीची मुलगी

2010-09-08T14:44:00.000+05:30

गणपती यायला फ़क्त दोन दिवस राहिलेत आणि आमच्या दादरची प्रत्तेक गल्लीनगल्ली माणसानी फुलून गेलीय. सगळ्यांचे डोळे बाप्पाच्या आगमनाकडे लागलेत. लहानांपासून थोरान्पर्यंत सगळयानाच बाप्पाने वेड लावलय. त्यातलीच एक आमची टीना, वय वर्षे ५.

लहानपणा पासूनच ती गणपतीची जबरदस्त fan आहे. गणपती या विषयावर ती दिवसभर चित्र काढू शकते. (लहान असताना मी कधीच व्यक्तिचित्रांच्या वाटेला गेले नाही.....कारण नाक तोंड डोळे काढणे ही अपने बस की बात नहीं थी) हल्लीची मुलं उपजतच हुशार आणि चिकित्सक असतात, आपल्याला अजुनही न पडलेले प्रश्न त्यांना लहानपणीच पडतात याचा प्रत्यय मला हल्लीच आला.

टीनाने काढलेल्या असंख्य गणपतीच्या चित्रान्पैकी ते एक चित्र होतं. पण यात गणपती बरोबर एक मुलगीही होती. न राहवून आईने तिला विचारलं आज गणपतीच्या बाजूला तुझही चित्र काढलं का?
त्यावर बाईसाहेब उत्तरल्या "हा गणपती आणि ही गणपतीची मुलगी" ......उत्तर ऐकून आम्ही थक्कच झालो. गणपतीला कधी मुलागिही असू शकते याचा विचार आमच्या गेल्या सात पीढयानमध्ये कोणी केला नसेल :) काय भन्नाट डोकी असतात आजकालच्या मुलांची! बहिण तर बहिण भाऊतर त्याहून एक पाऊल पुढे म्हणे शंकर बाप्पाचं सरनेम काय? प्रश्न अगदी साधे पण भल्याभल्याना निरुत्तर करणारे.

आता कालचच उदाहरण घ्या ना आजी आणि नातवाचा संवाद पुढील प्रमाणे:
आजी: अरे तुला फ्रायडेला सुट्टी आहे
अथर्व: कसली?
आजी: रमजान ईद ची
अथर्व: रमजान ईद काय असतं?
आजी: तो मुसलमानांचा सण असतो आपली दिवाळी कशी तशी त्यांची ईद
अथर्व: मग ते फटाके लावतात का तेव्हा? त्यांचे फटाके पण मुसलमान असतात का?

यांची डोकी कुठे चालतील याचा नेम नाही. आईने लहानपणी सांगितलेल्या चिऊकाऊ, देवांच्या गोष्टी कुठलाही अलीकडचा अन पलीकडचा विचार न करता आम्ही ऐकल्या होत्या. याच गोष्टी जेव्हा आजच्या मुलांना सांगायचं झालं तर ती चक्क आपल्यालाच वेड्यात काढतात म्हणे भोपळयात म्हातारी बसेलच कशी? animals ना कधी बोलता येतं का?

असे हे आजचे अभिमन्युचे वंशज गर्भाताच शहाणपण शिकून आलेले.